Nieuws

De geschiedenis van mergel, verteld in de grotcinema:
exclusief bij MergelRijk

MergelRijk heeft een eigen, zeer unieke grotcinema. In deze grotcinema is doorlopend een film te zien van mergeltovenaar Gert van der Vijver. Gert van der Vijver weet op magische wijze allerlei tekeningen en taferelen in mergelstof te laten verschijnen. Vandaar dat hij ook wel als de mergeltovenaar bekendstaat. Speciaal voor MergelRijk heeft hij zich gestort op het op een bijzondere manier vertellen van de geschiedenis van mergel, uitgebeeld met behulp van en in mergelstof. Een voorproefje van wat je daarbij zoal kunt verwachten zie je hieronder. In de video zie je ondermeer een Mosasaurus voorbij komen.

Wat waren Mosasaurussen?
Mosasaurussen waren prehistorische zeereptielen. Aan het eind van het Krijt – een geologisch tijdperk dat duurde van ongeveer 145 tot 66 miljoen jaar geleden – waren deze dieren zeer succesvol. Mosasaurussen zijn echter 65 miljoen jaar geleden uitgestorven, vrijwel tegelijk met dinosaurussen. De eerste mosasaurusfossielen werden bij Maastricht, in de Sint-Pietersberg, langs de Maas gevonden. Dat is ook de reden waarom Mosasaurussen later als tweede naam “Maashagedis” kregen, vernoemd naar de rivier de Maas. Dit betekent niet dat Mosasaurussen een link hadden met de Maas. Dat kan ook niet, want de Maas bestond aan het eind van het Krijt nog helemaal niet en dat wat we nu kennen als Maastricht was bedekt door een niet al te diepe, warme tot tropische zee: de Krijtzee.

Het ontstaan van mergel
Het Krijt was ook de periode waarin mergel is ontstaan. Het Krijt was een relatief warme periode, waarin de zeespiegel tot 300 meter hoger dan tegenwoordig kon oplopen. Daardoor lagen grote delen van wat nu Europa is onder water. In het water leefden onder andere microscopisch kleine zeediertjes met een kalkskelet. Nadat deze diertjes doodgingen, kwam hun kalkskelet op de zeebodem terecht. Hierdoor ontstond op den duur een dikke laag krijtgesteente. Krijtgesteente wordt in de volksmond ook wel mergel genoemd. MergelRijk is dé attractie waar je alles te weten kunt komen over het ontstaan en de verdere geschiedenis van mergel.

Niet alleen kennis vergaren, maar ook iets doen?
Wil je niet alleen meer over de geschiedenis van mergel te weten komen, maar zelf ook met mergel aan de slag gaan? Dat kan door deel te nemen aan één van onze mergelworkshops onder leiding van professionele mergelbeeldhouwers. De workshops zijn mogelijk op reservering voor groepen vanaf 10 personen, en vinden plaats in MergelRijks eigen grotatelier, waar allerlei materiaal aanwezig is om uit een mergelblok de mooiste creaties te kunnen maken. Uiteraard mogen deze creaties na afloop mee naar huis genomen worden.

Wanneer is een mergelworkshop te volgen?
Een mergelworkshop volgen in de grotten van Valkenburg kan eigenlijk bijna altijd van maandag tot en met zaterdag voor groepen vanaf 10 personen. Reserveer bijvoorbeeld een workshop voor een bedrijfsuitje, een familiedag of voor een andere gelegenheid. Het leuke aan deze activiteit is dat deze is geschikt voor het hele gezin, voor kleine en grotere kinderen, voor volwassenen en voor ouderen. Van tevoren reserveren is noodzakelijk.

Maar mergelbeeldhouwen is toch helemaal niet makkelijk?
Als je meteen denkt (of weet) dat je helemaal niet zo’n mergelkunstenaar bent en dat je het liever enkel bij het leren over de geschiedenis van mergel houdt, is het wellicht een hele geruststelling te weten dat je kunt deelnemen aan workshops van verschillende niveaus. Je hoeft aan het eind van een workshop dus nog echt niet de meest ingewikkelde 3D-sculpturen te kunnen realiseren, maar je kunt bijvoorbeeld ook beginnen met het maken van een veel eenvoudigere theelichthouder.

Bent je met minder dan 10 personen?
Als je met minder dan 10 personen bent, dan kun je helaas geen uitgebreide mergelworkshop reserveren. Maar wist je dat je tijdens ieder bezoek aan MergelRijk zelf iets leuks mag maken van een blokje mergel in het Grottenatelier? Zo kun je toch zelf ervaren wat je met mergelsteen kunt doen. En dat is helemaal gratis bij ieder bezoek aan MergelRijk!

En o, ja…
Aan welke mergelworkshop je ook besluit deel te nemen – die voor beginners, voor gevorderden, of die voor je en jouw collega’s –, j je kunt deze altijd combineren met een heerlijke grottenlunch of met een lekker kopje koffie of thee en een vers stukje Limburgse vlaai van onze Valkenburgse vlaaienbakker geserveerd in de Brasserie van MergelRijk. Ideaal, toch?

Graag tot ziens in MergelRijk!

Fietsen in de Mergelgrotten van Valkenburg

De mergelgrotten van Valkenburg zijn op heel veel verschillende manieren te verkennen. Eén van die manieren is op de fiets. Dit heet dan grotbiken en is mogelijk voor groepen vanaf 10 personen. Kies je ervoor om te gaan grotbiken, dan word je met je groep vrienden, kennissen of collega’s onder leiding van een ervaren gids door het lange, ondergrondse gangenstelsel begeleid. Iedereen die 1,40 meter of langer is, kan aan het grotbiken deelnemen. Het maakt niet uit wat je leeftijd of die van de groepsleden is of hoe goed de conditie van elke deelnemer is, de gids zal de af te leggen route zo veel mogelijk op de verschillende wensen en op ieders kunnen aanpassen.

De mogelijkheden: LET OP: HET GROTBIKEN IS BIJ ONS ENKEL MOGELIJK VANAF 10 PERSONEN
Je kunt wat het grotbiken betreft ofwel besluiten aan de reguliere variant deel te nemen, ofwel besluiten aan de speciale variant deel te nemen. Bij de reguliere variant leg je een parcours af in de mergelgangen, ontdek je het authentieke karakter van de grot en zal een gids je meer vertellen over de geschiedenis van de mergelgrotten. Bij de speciale variant, die aangeboden wordt onder de naam “Volg en ontdek de sporen in de tijd” word je op een unieke grottenbiketocht door een reusachtig onderaards doolhof, door de mergelgrotten van Valkenburg, meegenomen. Samen met een gids leg je een parcours af over de bodem van een oerzee, die 70 miljoen jaar geleden tijdens het krijttijdperk is ontstaan. Daarna breng je een bezoek aan de meest authentieke en exclusieve cultuurhistorische plekken in de grot, die normaal gesproken niet opengesteld zijn voor publiek. Waar je dan zoal aan moet denken? Aan een mystieke ondergrondse schuilkapel uit de Franse revolutie en een museum waar je kunt zien hoe men vroeger de mergel won. Bekijk hier de mogelijkheden voor grotbiken voor groepen vanaf 10 personen.

Boven de grond, vanaf minimaal 10 personen.
Doe je liever iets anders dan fietsen in de mergelgrotten van Valkenburg? Blijf dan boven de grond en doe de Foto Speurtocht Valkenburg. Tijdens deze speurtocht ontdek je het middeleeuwse centrum van Valkenburg maar ook de schitterende natuur in de directe omgeving van het Geulstadje. Aan de hand van instructies die je ontvangt bij de start loop je een route door Valkenburg. Aan de hand van tientallen foto’s dien je de route door Valkenburg te vinden, de foto’s worden gecombineerd met vragen die je mag beantwoorden. Op een leuke manier kom je er achter dat Valkenburg en haar omgeving veel te bieden heeft. De Foto Speurtocht Valkenburg is kortom een ideale manier om Valkenburg in drie uur tijd beter te leren kennen. Bekijk deze pagina voor meer informatie over de Foto Speurtocht Valkenburg.

Cultureel randje
Lijken bovengenoemde activiteiten je leuk om te doen en wilt je je bezoek aan Valkenburg en de grotten van Valkenburg ook een beetje een cultureel randje geven? Kom dan eens langs bij MergelRijk. MergelRijk is een attractie die zich in de mergelgrotten van Valkenburg bevindt. Eenmaal daar kun je in je eigen tempo een tocht door het gangenstelsel maken en onderweg de ontelbare bezienswaardigheden bewonderen, genieten van films over de mergelgrotten door de eeuwen heen en de leukste, mooiste en grappigste verhalen en weetjes over de grotten gaan ontdekken. De actuele openingstijden vind je hier. Je kunt je dag beginnen met een bezoek aan MergelRijk om je daarna flink in te spannen door te fietsen op een grotbike of te rijden op een quad. Uiteraard kun je de dag ook afsluiten met een rustige wandeling door MergelRijk, terwijl je allerlei kennis opdoet over mergel. Aan jou de keuze! Je tickets voor MergelRijk kun je overigens hier direct online bestellen.

Oudste opschriften gevonden in de mergelgrotten van
Valkenburg

Begin september (2014) werd onder meer via de website van L1 bekend dat opschriften in de mergelgrotten van Valkenburg de oudste opschriften blijken te zijn die – tot nu toe – ooit in Zuid-Limburg zijn gevonden. Toch zijn de opschriften niet heel recentelijk ontdekt: Jacquo Silvertant van het Institute Europa Subterranea (het IES) ontdekte de opschriften al in 1989 en vereeuwigde ze vervolgens met behulp van zijn fotocamera in een toen net gevonden, nog onbekende mergelgroeve, onder het Rotspark in Valkenburg.

Hoe oud zijn de opschriften dan precies?
De opschriften dateren van rond 1443. Tot dit jaartal heeft Silvertant kunnen komen, nadat hij de oude boekhouding van het kasteel van Valkenburg had onderzocht. Op basis daarvan heeft hij kunnen concluderen dat de gevonden opschriften in de late Middeleeuwen moeten zijn gecreëerd. Hij zegt hierover: “Het is een zeldzaamheid dat […] opschriften op deze manier kunnen worden gedateerd. Door het ontbreken van dateerbare aanwijzingen en archiefmateriaal zijn het vaak niet meer dan tekens aan de wand.”

Om wat voor opschriften gaat het?
De opschriften die in de mergelgrotten van Valkenburg zijn gevonden, betreffen enkele namen en enkele symbolen. Verder onderzoek heeft uitgewezen dat deze moeten zijn gemaakt door of in opdracht van Johannes Meex.

Wie was Johannes Meex?
Johannes Meex werd in 1443 door Filips de Goede beëdigd als plaatsvervangend rentmeester van de toenmalige drossaard van Valkenburg, Herman van Wittem. (Een drossaard was een soort bestuurder.) Rentmeesters en hun plaatvervangers werden aangesteld om de rentes, de huren en de pachten voor adellijke heren te innen en om de domeinen van adellijke heren te beheren bij hun afwezigheid.

Dat het ook daadwerkelijk om opschriften in opdracht van of door plaatsvervangend rentmeester Johan Meex gaat, wordt bevestigd door de afbeelding van een weegschaal bij zijn naam. Een weegschaal stond symbool voor het ambt van rentmeester. Meex bekleedde de functie van plaatsvervangend rentemeester zo’n tien jaar.

En verder?
Behalve het opschrift in opdracht van of door Johannes Meex, zijn de namen ‘Hornsberch’ en ‘Henricus’ te lezen. ‘Hornsberch’ verwijst naar de kasteelheuvel van Valkenburg. ‘Henricus’ was in de late Middeleeuwen één van de bekendste Valkenburgse meestermetselaars. Naar alle waarschijnlijkheid is een bepaalde hoeveelheid mergel uit de mergelgrotten gebruikt voor de bouw van het kasteel. Silvertant zegt over al deze gegevens bij elkaar het volgende: “Het type schrift, de naam van Henricus – een tijdgenoot van Meex – en een relatie met het kasteel van Valkenburg maakten het plaatje compleet”.

Is de vindplaats te bezoeken?
Nee, jammer genoeg is de vindplaats in de mergelgrotten van Valkenburg niet toegankelijk voor publiek. Silvertant zegt hierover: “Het gangenstelsel [naar de vindplaats], dat alleen via een schacht te bereiken is, is hier tamelijk onstabiel, waardoor er verhoogd instortingsgevaar bestaat”.

Wat was vóór bovengenoemde vondst het oudste opschrift?
Een opschrift daterend van 1468, dat gevonden werd in de Maastrichtse Sint Pietersberg stond hiervóór bekend als het oudste gevonden opschrift in de mergelgrotten van Zuid-Limburg. Een paar jaar geleden, om precies te zijn in februari 2008, publiceerde National Geographic een artikel over de Sint Pietersberg – de gouden berg, waarin ook ingegaan wordt op de cultuurhistorische waarde van de Limburgse mergelgrotten.

Wilt je de mergelgrotten van Valkenburg wél een keer zelf bezoeken?
Dat kan, breng dan een bezoek aan MergelRijk, de nieuwste attractie van Valkenburg, waar je alles te weten komt over Mergel en de Grotten van Valkenburg. Tickets koop je hier direct online.

Bronnen: Voor dit artikel gebruikten wij de volgende bronnen:

Mergel beeldhouwen bij MergelRijk Valkenburg

Mergel beeldhouwen bij MergelRijk – voor groepen vanaf 10 personen.
Bij MergelRijk is het onder andere mogelijk meer te leren over mergel beeldhouwen. Je kunt er namelijk verschillende kortdurende of langer durende MergelWorkshops volgen in een speciaal ingericht grottenatelier. Er zijn workshops te boeken voor ieder budget.

Wat moet ik me daarbij voorstellen?
Tijdens een MergelWorkshop word je door professionele mergel beeldhouwers begeleid. Zij proberen je op een leuke manier uit te dagen om je creatieve grenzen en misschien ook wel de grenzen van je fantasie te verleggen en op die manier je eigen, unieke kunstwerk van mergel te creëren.

Maar dat kan ik toch helemaal niet?
Als je na het lezen van bovenstaande alinea meteen denkt dat je dat waarschijnlijk helemaal niet kunt, is het wellicht een hele geruststelling te weten dat je kunt deelnemen aan MergelWorkshops van verschillende niveaus. Je hoeft aan het eind van een workshop dus nog echt niet de meest ingewikkelde 3D-sculpturen te kunnen realiseren, maar je kunt bijvoorbeeld ook beginnen met het maken van een veel eenvoudigere theelichthouder.

Wanneer is een MergelWorkshop te volgen?
Een MergelWorkshop volgen kan eigenlijk bijna altijd, maar wel op reservering voor groepen vanaf 10 personen. Kom bijvoorbeeld een workshop volgen tijdens een bedrijfsuitje, je familiedag, tijdens een schoolreisje naar Valkenburg, of tijdens een andere gelegenheid. Deze activiteit is geschikt voor het hele gezin, voor kleine en grotere kinderen, voor volwassenen en ouderen.

Oké, uit welke workshops kan ik dan zoal kiezen?
Binnen MergelRijk heb je de keuze uit de volgende MergelWorkshops (te boeken voor groepen, bestaande uit minimaal 10 personen). Bovendien krijg je dan een korte rondleiding door MergelRijk en sluit je af met een proeverijtje van grottenham en grottenbier.

  1. MergelWorkshop LITE. De LITE-workshop is bedoeld voor mensen met een klein budget, duurt 60 minuten (excl. rondleiding en proeverij). Tijdens deze workshop krijg je van ons een mergelblok van ongeveer 15 bij 10 bij 8 cm. Je leert vervolgens, onder deskundige begeleiding, van dit blok een leuk aandenken te maken.
  2. MergelWorkshop BASIC. De BASIC-workshop is de populairste workshop die we hebben. Tijdens deze 90 minuten durende workshop (excl. rondleiding en proeverij) krijg je van ons een mergelblok van ongeveer 20 bij 15 bij 8 cm, een mergelblok dat je gaat bewerken tot iets moois.
  3. MergelWorkshop PRO. De PRO-workshop gaat een stap verder dan de BASIC-workshop. Tijdens deze workshop krijg je van ons een mergelblok van ongeveer 30 bij 15 bij 8 cm. Dit blok leer je vervolgens om te toveren tot een fraaie creatie.
  4. MergelWorkshop TEAM. De TEAM-workshop is ideaal om te volgen als je op zoek bent naar een originele teambuildingsactiviteit. Voorafgaand aan deze workshop, die 150 minuten duurt (excl. rondleiding en proeverij), bepalen we samen met jouw team hoe het programma er precies uit gaat zien. Samenwerking is tijdens deze workshop uiteraard het belangrijkste thema. Elke deelnemer gaat zelfstandig aan de slag, maar er zal gezamenlijk aan één project gewerkt (moeten) worden. Wat voor project dat kan zijn? Een schaakspel van mergel, dat uiteraard bestaat uit heel veel verschillende onderdelen, of een totempaal van mergel, die tegen het eind van de workshop gezamenlijk opgebouwd dient te worden.
  5. MergelWorkshop WIJNKOELER. De WIJNKOELER-workshop is de laatste workshop waaruit je kunt kiezen. De workshop duurt 150 minuten (excl. rondleiding). Zoals de naam al doet vermoeden, ga je tijdens deze workshop een wijnkoeler uit mergel creëren, waar je gegarandeerd nog jaren van zult genieten.
  1. En o, ja…
    Tijdens alle MergelWorkshop krijgen de deelnemers – tegen betaling van een kleine meerprijs – een lekker kopje koffie of thee met een vers stuk Limburgse vlaai of een heerlijke grottenlunch aangeboden. Als je hierover meer wilt weten, verzoeken wij je contact met ons op te nemen.

    Wilt je met je gezelschap komen Mergel Beeldhouden bij MergelRijk? Neem dan contact met ons op.

    Graag tot binnenkort!

  1. Mergel workshops

    Maak je bezoek nog leuker met een mergelworkshop in ons grottenatelier. Maak je eigen mergelsouvenir of kunstwerk!

Lorem ipsum

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua. Ut enim ad minim veniam, quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat. Duis aute irure dolor in reprehenderit in voluptate velit esse cillum dolore eu fugiat nulla pariatur. Excepteur sint occaecat cupidatat non proident, sunt in culpa qui officia deserunt mollit anim id est laborum.